banner
شهریور ۱۶, ۱۳۹۶

بیماری کولیت اولسراتیو در دوران بارداری

بیماری کولیت اولسراتیو در دوران بارداری

کولیت اولسراتیو (UC)زنان را از اقدام به بارداری و شروع ایجاد یک خانواده بزرگ‌تر منع نمی‌کند. ممکن است برخی چالش‌ها وجود داشته باشد، اما بیمار هنوز هم می‌تواند یک بارداری سالم داشته باشد. بسیاری از زنان مبتلا به کولیت اولسراتیو می‌توانند یک حاملگی طبیعی داشته و منتظر تولد یک نوزاد سالم باشند.
شانس بارداری این افراد، هیچ تفاوتی با دیگر زنان هم سن خودشان ندارد، اما در صورت داشتن سابقه‌ی انواع جراحی ممکن است کمی سخت‌تر شود. برای مثال طی عمل جراحی کولیت اولسروز، جراح کل روده بزرگ را برداشته و یک کیسه داخلی برای ذخیره مدفوع ایجاد می‌کند. این اقدام می‌تواند با ایجاد بافت اسکار در ناحیه لگن شانس باروری فرد را کم کند. انتخاب بهتر این است که در صورت تصمیم به بچه دار شدن در آینده به یک عمل کولکتومی جزئی با یک کیسه در خارج بسنده نمود. این عمل شانس باروری فرد را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. بعد از تولد فرزندتان، جراح می‌تواند ادامه‌ی روده را برداشته و یک کیسه در داخل تعبیه کند.
مهم ترین نکته در حفظ شانس باروری کنترلUC و دست‌یابی به مرحله‌ی بهبودی پیش از باردار شدن است. اگر در شرایط فعال بیماری بارداری رخ دهد، شانس بزرگی است که علایم به همان شکل قبلی باقی بماند ولی در احتمال بدتر شدن علایم در دوران بارداری وجود دارد.
چنان‌چه فردی در طول مرحله‌ی شعله‌ور شدن بیماری خود باردار شد، ممکن است به عوارض بارداری‌ای چون تولد زود هنگام و یا وزن کم هنگام تولد فرزند خود مبتلا شوند. کمبود وزن و کاهش مواد مغذی مورد نیاز بدن در بارداری از دیگر عوارض مادری در این دوران است که احتمال سقط جنین در سه ماهه اول را بالا می‌برد. پزشک متخصص باید در این شرایط قادر به کمک به کنترل علایم مادر باردار تا حد ممکن باشد تا مادر دچار عوارض احتمالی نشود. علایم بیماری کولیت اولسروز ممکن است در طول ۳ ماه اول بارداری، بدتر شود. البته بعضی از داروهای مورد استفاده در درمان بیماری کولیت اولسراتیو در دوران بارداری نیز می‌تواند استفاده شود. بنابراین درباره‌ی نوع داروی مصرفی در این دوران حتماً باید با پزشک خود صحبت نموده و او را در جریان بارداری خود قرار دهید.
از طرفی گاهی اوقات ابتلا به کولیت اولسراتیو شدید می‌تواند جنین را بیشتر از عوارض داروهای موجود تحت آسیب قرار دهد. اگرچه برخی از داروها هرگز نباید در دوران بارداری مصرف شوند اما بسته به نظر پزشک ممکن است مزیت استفاده از دارو برای یک شخص خاص بیشتر از عدم استفاده آن باشد. بنابراین این دارو در دوران بارداری یا شیردهی نیز ممکن است به دستور و صلاح دید پزشک تجویز گردد.
یک سابقه خانوادگی از این بیماری و ابتلای یکی از اعضای خانواده مانند پدر، مادر، خواهر و یا برادر ممکن است به عنوان یک عامل خطر، افزایش دهنده احتمال ابتلای مادر به بیماری کولیت اولسروز باشد. از طرفی افرادی با اصل و نسب یهودی اشکنازی بیشتر در معرض ابتلا به آن هستند. مادران باردار در صورت مشاهده هر یک از علایم زیر باید خود را بلافاصله به پزشک معالج خود برسانند. این علایم عبارتند از:

  • تب بیش از ۱۰۱ درجه فارنهایت (۳۸٫۳ درجه سانتی‌گراد) و یا لرز؛
  • احساس سبکی سر و یا سریع شدن ضربان قلب؛
  • کم آبی شدید، مانند دفع ادرار کم و عدم دفع ادرار طی ۱۲ ساعت یا بیشتر؛
  • درد شکم شدید با یا بدون نفخ؛
  • تخلیه چرک از ناحیه اطراف مقعد و یا درد و تورم در ناحیه مقعد؛
  • استفراغ‌های مکرر؛
  • بی‌اختیاری مدفوع یا گاز.

بروز این علایم، نشان می‌دهد که بیماری کولیت اولسراتیو در دوران بارداری به طور قابل توجهی بدتر شده است. برخی از این علایم همچنین ممکن است نشانه‌ای از مگاکولون سمی باشد که نیاز به درمان اورژانسی دارد. هر گونه تغییر در علایم بیماری باید به پزشک متخصص اطلاع داده شود تا سلامت مادر و جنین به خطر نیفتد. از دست دادم وزن و اسهال پایدار بیش از دو هفته نیز از این قبیل علایم هستند. در دوران درمان و حتی پس از کنترل بیماری باید جلسات ویزیت پیگیری بیماری انجام شود.

بیماری کولیت اولسراتیو در دوران بارداری

به محض این که شما شروع به فکر کردن در مورد باردار شدن، یک وقت ملاقات با دکتر خود و همچنین زنان و زایمان خود را ببینید. صحبت با آنها در مورد چگونگی مطمئن شوید که شما مراقبت شما برای یک بارداری سالم نیاز دارند. یک متخصص تغذیه می تواند کمک به مطمئن شوید که شما یک رژیم غذایی متعادل کننده شده است.
به دلیل مصرف برخی داروهای بیولوژیکی ممکن است سیستم ایمنی بدن مادر تضعیف شده و جنین در معرض انواع ویروس‌ها قرار گرفته باشد. ترکیبات بیولوژیک در طول سه ماه اول حاملگی کم خطر بوده و همچنین می‌تواند در زنان شیرده نیز تجویز شود. دو داروی متوتروکسات و تالیدومید برای کنترل بیماری کولیت اولسراتیو به علت نقص‌های هنگام تولد باید حداقل ۳ ماه قبل از برنامه‌ریزی برای اقدام به بارداری به داروهای دیگر بی‌خطر در بارداری تبدیل شوند. متوتروکسات به طور بالقوه برای جنین و نوزادانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند، سم محسوب می‌شود. با این حال توقف درمان اصلاً به نفع مادر و جنین نخواهد بود و باید این دوران را با کمک داروهالی کم‌خطرتر سپری نمود. بسیاری از داروهای مورد استفاده برای درمان علایم و نشانه‌های UC کم‌خطر برای زنان باردار و شیرده شامل آمینوسالیسیلات‌ها است. البته کورتیکواستروئیدها نیز مانند پردنیزولون روش درمانی کم خطر برای زنان باردار و شیرده در نظر گرفته شده‌اند. اغلب داروهای تقویت کننده سیستم ایمنی و داروهای سرکوب کننده ایمنی نیز در دوران بارداری کم خطر هستند.

بیماری کولیت اولسراتیو در دوران بارداری

رژیم غذایی و مکمل‌های ویتامینی مطلوب در زنان باردار مبتلا به کولیت اولسراتیو

در طول مدت اقدام به بارداری و یا بارداری باید همانند سایر زنان باردار به مصرف مکمل‌ها و ویتامین‌های مخصوص این دوران ادامه داد ولی گاهی اوقات عوارض آهن می‌تواند بر روی سیستم بدن فرد اثر نامطلوب گذاشته و منجر به نیاز به مصرف سایر فرمولاسیون‌های آن شود. بررسی سطح آهن بدن به صورت مداوم و منظم به دلیل افزایش احتمال کم‌خونی در زنان مبتلا به کولیت اولسراتیو ضروری است. همچنین ممکن است فرد نیاز به اسید فولیک اضافی در پیشگیری از نقایص مادرزادی کولیت اولسراتیو داشته باشد. از طرفی داروی سولفاسالازین مصرفی در درمان می‌تواند جذب اسید فولیک را مشکل نموده و کاهش دهد. خطر نقص هنگام تولد بیش از خود بیماری به سبب داروهای کولیت اولسراتیو افزایش می‌یابد. بیماری کولیت اولسروز ژنتیکی بوده و احتمال ابتلای کودک به بیماری کولیت اولسراتیو حدود ۲ تا ۵ درصد خواهد بود ولی در صورت ابتلای هر دو والد به بیماری التهابی روده تا حدود ۳۰ درصد افزایش می‌یابد.
بهتر است برای کنترل بهتر بیماری خود در دوران بارداری از غذاهای چرب، سرخ شده، حاوی قند بالا و غذاهای تند دوری نمود و مصرف آجیل، ذرت بو داده را به سبب تشدید تورم روده محدود کرد. میزان آب مصرفی بدن را به سبب احتمال کم‌آبی به دنبال اسهال افزایش داد. داشتن پنج یا شش وعده غذایی کوچک در روز بهتر از سه وعده‌ی غذایی پر حجم در این دوران است. این شیوه‌ی تغذیه در این دوران به کنترل تهوع و سوزش یر دل دوران بارداری نیز کمک می‌کند. مصرف میوه و سبزی برای سلامت مادر و جنین مطلوب است اما علایم بیماری کولیت اولسروز را تشدید می‌کند، با این حال بهتر است مصرف این مواد را در حد تعادل نگه داشت یا از انواع بخارپز یا سبزیجات پخت جای میوه و سبزیجات خام استفاده نمود. از طرفی باید مواد غذایی حاوی آنتی اکسیدان فراوان مانند زغال اخته، گیلاس، گوجه فرنگی، کدو و فلفل را فراموش نکرد.
برخی از افراد نمی‌توانند لاکتوز، قند موجود در شیر را هضم کنند که این مشکل ارتباطی با بیماری التهابی روده ندارد، اما از آن‌جا که علایم عدم تحمل لاکتوز مشابه برخی از علایم بیماری التهابی روده است، تست قطع شیر در دوران بارداری برای تشخیص آن کمی مشکل است. در هر صورت، به دلیل نیاز بدن مادر به کلسیم در این دوران پزشک مواد غذایی جایگزین آن را در این دوران برای انجام تست خود توصیه می‌کند. این مواد غذایی شامل:

  • ماست و یا پنیر دارای قابلیت هضم بهتر؛
  • آب میوه و نوشیدنی‌ها دیگر، حبوبات و نان با کلسیم اضافه
  • سویا، نخود سیاه یا ماهی کنسرو شده با استخوان (مانند ساردین یا ماهی قزل آلا)
  • شیر بدون لاکتوز یا غنی شده از کلسیم مانند شیر سویا
  • قرص یا قطره لاکتاز کمک کننده به هضم لاکتوز
  • چربی‌های سالم ماهی

ماهی یک راه بسیار خوبی برای به دست آوردن اسیدهای چرب امگا ۳ است که به ساخت مغز و چشم کودک کمک می‌کند و همچنین علایم UC را قطع و یا از عود آن پیشگیری می‌کند. برخی از غذاهای دریایی حاوی جیوه هستند بنابراین در زمان حاملگی می‌توان از انواع ماهی‌های دیگر کم جیوه مانند میگو، ماهی آزاد و گربه ماهی تا ۱۲ اونس در هفته مصرف نمود. کوسه، شمشیر ماهی و شاه ماهی خال مخالی به دلیل داشتن جیوه فراوان در این دوران ممنوع هستند.

پرسش و پاسخ
  • آیا زنان باردار مبتلا به بیماری کولیت میتونن ویال خوراکی(ونکو) هنگام فعال شدن بیماری مصرف کنن؟

    • با سلام
      زنان باردار اجازه مصرف خودسرانه هیچ دارویی را نداشته باید حضوری مراجعه کنید تا بسته به شرایط بیماری داروی مناسب داده شود.

  • سلام آیا کسی که جراحی کولیت کرده و روده بزرگ را برداشته​ می تواند زایمان طبیعی بکند یا حتماً باید سزارین بشود؟

    • با سلام
      با مشورت متخصص زنان و بررسی وضعیت بیمار حضوری درباره زایمان تصمیم گرفته خواهد شد.

  • سلام ایا بیماری کولیت ومصرف داروی سولفاسالازین بر روی جنین تاثیر میگذارد؟؟باتشکر شما

    • با سلام
      خیر اگر فرد تحت نطر پزشک باشد و بیماری در حال کنترل باشد و دارو با نظر پزشک مصرف شود برای بارداری و جنین مشکلی ایجاد نخواهد کرد.

  • سلام ایا بیماری کولیت ومصرف داروی سولفاسالازین بر روی جنین تاثیر میگذارد؟؟باتشکر شما

  • ايا با دختري كه كوليت خفيف داره و قرص مزالازين مصرف ميكنه ميشه ازدواج كرد.ايا تو زندگي به مشكل برنميخورن.ميتونن رابطه داشته باشن و بچه دار بشن.ممنون ميشم راهنمايي كنيد. با تشكر

    • با سلام بله مشکلی ندارد فقط باید تحت نظر پزشک باردار شوند تا داروهاشون تغییر کند و از انواع ایمن در بارداری باشد و در روابط زناشویی مشکلی ندارد.