banner
شهریور ۱۶, ۱۳۹۶

تشخیص کولیت اولسراتیو

با بروز هر یک از علایم و نشانه‌های گوارشی و عمومی کولیت اولسراتیو بهتر است در اسرع وقت به پزشک مراجعه نمایید. در ابتدا آزمایش خون یا نمونه مدفوع برای کمک به تعیین علت علائم در شما توصیه می‌گردد. سپس اگر لازم باشد، برای انجام آزمایش‌های تکمیلی شما را به بیمارستان ارجاع می‌دهند، از طرفی اگر با بیماری خود آشنا هستید و بیماری کولیت اولسروز در شما تشخیص داده شده است، در مواقع شعله‌ور شدن بیماری باید فوری خود را به بیمارستان و تیم پزشکی خود برسانید. اکثر مردم دوره بهبودی (در زمانی که شرایط غیر فعال است) طولانی‌مدت داشته و در مواردی حتی تا چند سال از علایم بیماری خود آزاد و رها هستند. گاهی اوقات در این دوره به صورت گاه به گاه شعله‌ور شدن علایم در حد متوسط و سپس ​​قطع آن را تجربه خواهند کرد. حدود ۵ الی ۱۰ نفر از هر ۱۰۰ فردی که مبتلا به کولیت اولسراتیو هستند، همه‌ی علایم را با هم دارند.
طی معاینه بالینی پزشک، یافته‌های فیزیکی معمولاً در بیماری خفیف، به جز حساسیت به لمس کم در ربع پایین سمت چپ شکم، همه‌ی موارد طبیعی هستند. طی معاینه در بیماری شدید علامت‌‌هایی چون تب، تاکی‌کاردی، حساسیت به لمس به ویژه شکم و کاهش وزن بیمار یافت می‌شود. متخصصان سلامت شامل پزشک طب خانواده، متخصص داخلی و متخصص گوارش می‌توانند کولیت اولسراتیو را تشخیص دهند. معمولاً پزشک پس از شک به این بیماری گوارشی برای درمان و مدیریت آن، شما را به یک متخصص گوارش ارجاع می‌دهد. کولیت اولسراتیو بیماری است که به سبب درگیر نمودن اختصاصی کولون و رکتوم دارای تشخیص نسبتاً آسانی نسبت به سایر بیماری‌های گوارشی است. این بیماری معمولاً باعث تغییر آشکار در عادات روده روزانه، مانند مدفوع مکرر با خون یا مخاط می‌شود.
با این حال پزشک متخصص برای تشخیص بیماری ابتدا یک شرح حال کامل از سوابق پزشکی شما شامل بیماری‌ها و داروهای مصرفی در گذشته و حال تهیه نموده و سپس به معاینه بالینی شما می‌پردازد. ممکن است برای معاینه از روش‌های کمک تشخیصی نیز استفاده کند. مطالعات آزمایشگاهی عمدتاً در تعیین وسعت بیماری مفید است. این روش‌ها عبارت‌اند از:

  • نشانگر‌های سرولوژیک (به عنوان مثال، آنتی بادی نوتروفیل سیتوپلاسمی [ANCA]، ساکارومایسس سرویزیه ضد آنتی بادی [ASCA])
  • آزمایش ادرار و شمارش کامل خون (CBC): برای بررسی کم خونی، افزایش تعداد گلبول های سفید خون و التهاب یا سوء‌تغذیه انجام می‌شود. کم خونی، به ویژه در یک مرد جوان مبتلا به درد مزمن و اسهال شک پزشک را برای IBD بالا می‌برد.
  • پنل جامع متابولیک: آزمایش خون جهت بررسی عملکرد کلیه و تست‌های عملکرد کبدی انجام می‌شود.
  • شاخص‌های التهابی (به عنوان مثال، سرعت رسوب گلبول قرمز [ESR]، پروتئین واکنشی C [CRP] ): برای بررسی عفونت یا التهاب انجام می‌شود.
  • تجزیه و تحلیل مدفوع (از جمله یک آزمایش برای وجود خون در مدفوع): این تست برای وجود خون، علایم عفونت باکتریایی یا انگل انجام می‌شود.

تشخیص بهتر با کولونوسکوپی و بیوپسی و برداشت بافتی امکان‌پذیر است که در آن یافته‌های به دست می‌آید، شامل:

  • مخاط قرمز غیر طبیعی با یا بدون زخم، که از راست روده به تمام یا قسمتی از روده بزرگ گسترده شده است؛
  • التهاب یکنواخت، بدون دخالت مناطق مخاط نرمال (جست و خیز ضایعات تمایل به توصیف بیماری کرون)؛
  • خونریزی تماسی نیز ممکن است همراه با مخاط مشخص شده در لومن روده مشاهده شود؛

در این روش داخل کولون و رکتوم را با سیگموئیدوسکوپی انعطاف‌پذیر یا کولونوسکوپی بررسی می‌کنند. تأیید بیماری کولیت زخمی به یک آزمون تجسم روده بزرگ نیاز دارد. لوله‌های قابل انعطاف از طریق مقعد وارد شده (کولونوسکوپ)، اجازه مشاهده مستقیم داخل روده بزرگ و تشخیص و تعیین میزان کولیت را می‌دهد. نمونه‌های بافتی کوچک (بیوپسی) به دست آمده طی عمل را می‌توان برای تعیین شدت کولیت استفاده نمود. به طور کلی، کولونوسکوپی به سیگموئیدوسکوپی ترجیح داده می‌شود، چرا که می‌توان آن را برای دیدن کل روده بزرگ استفاده نمود. هر دو روش می‌تواند برای یک نمونه (بیوپسی) از بافت روده استفاده شود. بیوپسی ممکن است برای افتراق سرطان نیز انجام شود.

شدت بیماری با توجه به یافته‌های کولونوسکوپی این گونه تعریف می‌شود:

  • بیماری گسترده: مدارک و شواهد از وجود UC فوقانی تا خم طحالی؛
  • بیماری کولیت اولسروز سمت چپ:  محدود در روده بزرگ نزولی؛
  • پروکتوسیگموئیدیت: بیماری محدود به رکتوم با یا بدون درگیری سیگموئید؛

روش‌های تصویربرداری که ممکن است استفاده شود، شامل:

  • رادیوگرافی ساده شکم: تصویری از داخل شکم فرآهم می‌کند.
  • باریم انما: اجازه بررسی روده بزرگ را به پزشک می‌دهد. تنقیه باریم انما X-ray نیز می‌تواند کولیت اولسراتیو را نشان دهد. در طول تنقیه باریوم، یک ماده مایع گچی به راست روده و روده بزرگ تزریق می‌شود. باریم ماده‌ای بسیار متراکم است که اشعه X از آن عبور نمی‌کند بنابراین طرح کلی از روده بزرگ را می توان در تصاویر اشعه X دید. باریم انما از مشاهده مستقیم (سیگموئیدوسکوپی یا کولونوسکوپی پولیپ) در تشخیص UC دقت کمتری دارد. اگر باریوم انما انجام شود و کولیت اولسراتیو مشکوک باشد، کولونوسکوپی به منظور بررسی تشخیص نهایی مورد نیاز است.
  • مطالعات تصویربرداری مقطعی (به عنوان مثال، اولتراسونوگرافی، تصویربرداری رزونانس مغناطیسی، سی تی اسکن): تصاویر دقیق از داخل بدن و محل و شدت التهاب ارائه می‌کند.
  • مطالعات رادیونوکلئید
  • آنژیوگرافی

برخی از افراد دارای علایم بیماری التهابی روده (IBD)هستند، اما بیماری نه کرون و نه کولیت اولسروز تشخیص داده می‌شود. این افراد باید به یک شکل از بیماری التهابی روده به نام کولیت نامشخص مبتلا باشند. پزشکان بر این باورند که آن‌ها ویژگی‌های هر دو بیماری کرون و کولیت اولسراتیو را دارند. برخی روش‌های تشخیصی جدیدتر شامل کپسول‌های ویدیویی انجام آندوسکوپی (VCE) نیز ممکن است برای تشخیص بیماری روده کوچک در بیمارانی با تشخیص UC با ویژگی‌های غیر معمول و در واقع داشتن بیماری کرون مشکوک مفید باشد.
در نهایت تشخیص بیماری کولیت زخمی از ترکیبی از یافته‌های به دست آمده از طریق معاینات بالینی طی کولونوسکوپی ظاهر پوششی کولون، بیوپسی مخاط کولون و آنالیز مدفوع از نظر رد بیماری‌های عفونی منجر شونده به التهاب روده نهایی و قطعی خواهد شد.
آگاهی از میزان و شدت کولیت در انتخاب میان گزینه‌های درمان مهم است. در صورت نیاز به عمل جراحی بیمار ممکن است به جراح عمومی یا جراح روده بزرگ و رکتوم ارجاع داده شوید.

پرسش و پاسخ