التهاب مقعد | علت و درمان خانگی با پماد و دارو 

التهاب مقعد (پروکتیت یا تورم) باعث درد، خارش و ترشح می‌ شود که اغلب ناشی از عفونت‌ ها (STIs)، بیماری التهابی روده (IBD/کرون) یا شقاق , بواسیر مقعدی است. روش های درمان التهاب یا ورم مقعدی شامل آنتی‌ بیوتیک‌ ها، استروئیدهای موضعی، تنظیم سبک زندگی (فیبر/هیدراتاسیون) و حمام نشیمن است. مراجعه سریع به پزشک برای تشخیص صحیح علتی که باعث بوجود آمدن ورم شده بسیار مهم است، زیرا در صورت عدم درمان، ممکن است نیاز به مداخله روش های سنگین تر مانند عمل های جراحی باشد.

درمان التهاب مقعد (ورم رکتوم)

درمان التهاب مقعد یا تورم ناحیه مقعد کاملاً وابسته به علت اصلی آن است. بسیاری از افراد این مشکل را با عباراتی مثل درد مقعد، سوزش مقعد، ورم دهانه مقعد یا التهاب اطراف مقعد جستجو می‌ کنند؛ بنابراین تشخیص دقیق، کلید انتخاب بهترین روش درمان است.

در ادامه، روش‌ های درمان بر اساس شایع‌ ترین علل التهاب مقعد توضیح داده شده است:

درمان شقاق مقعد (Anal Fissure)

شقاق مقعدی یکی از شایع‌ ترین علل درد و التهاب مقعد است که معمولاً با سوزش و خونریزی هنگام دفع همراه است.

درمان خانگی شقاق مقعد:

• نشستن در آب گرم (حمام سیتز) به‌ ویژه بعد از اجابت مزاج
• مصرف غذاهای پر فیبر (سبزیجات، میوه‌ ها، غلات کامل)
• استفاده از مکمل فیبر برای جلوگیری از یبوست
• نوشیدن آب کافی در طول روز
• ورزش منظم برای بهبود حرکات روده
• به تاخیر نینداختن دفع مدفوع
• استفاده از ملین‌ ها، مسکن‌ ها و پمادهای بی‌ حس‌ کننده موضعی

توجه کنید: در صورتی که شقاق مزمن شود و به درمان دارویی پاسخ ندهد، ممکن است نیاز به جراحی ترمیمی شقاق وجود داشته باشد.

درمان آبسه پری‌ آنال (Perianal Abscess)

آبسه مقعدی معمولاً با درد شدید، تورم و گاهی تب همراه است.

در بیشتر موارد، نیاز به تخلیه جراحی آبسه وجود دارد.

افراد مبتلا به دیابت یا ضعف سیستم ایمنی بیشتر در معرض عوارض هستند.

پس از تخلیه یا درمان با آنتی‌ بیوتیک، روند بهبودی کامل ممکن است تا ۸ هفته طول بکشد.

درمان بواسیر (هموروئید)

هموروئید یا بواسیر یکی از پرتکرارترین دلایل تورم و التهاب مقعد است.

درمان‌ های اولیه بواسیر:

• رژیم غذایی پرفیبر
• مصرف مایعات کافی
• حمام آب گرم چند بار در روز
• پرهیز از زور زدن هنگام دفع
• طولانی ننشستن روی توالت
• مصرف مسکن‌ های بدون نسخه

در موارد پیشرفته مانند بواسیر داخلی یا بیرون‌ زده (پرولاپس شده)، ممکن است نیاز به درمان‌ های تخصصی‌ تر مانند لیزر بواسیر یا جراحی هموروئید باشد.

درمان آنوسیت (Anusitis)

آنوزیت یا التهاب کانال مقعدی می‌ تواند به علت عفونت، بیماری‌ های التهابی روده یا حساسیت پوستی ایجاد شود.

درمان بسته به علت زمینه‌ ای متفاوت است:

• در صورت وجود بیماری التهابی روده (IBD) یا عفونت، درمان دارویی تخصصی لازم است.
• اصلاح رژیم غذایی و افزایش مصرف فیبر
• مدیریت استرس (تنفس عمیق، مدیتیشن)
• استفاده از کمپرس سرد برای کاهش التهاب
• مصرف داروهای موضعی ضدالتهاب و ضد درد

درمان فیستول مقعدی

فیستول مقعدی معمولاً به دنبال آبسه ایجاد می‌ شود و به‌ صورت ترشح مداوم یا درد مزمن بروز می‌ کند.

مؤثرترین روش درمان، جراحی فیستول مقعدی است.

در برخی موارد خاص، آنتی‌ بیوتیک‌ ها به‌ صورت محدود استفاده می‌ شوند، اما درمان قطعی اغلب جراحی است.

درمان کرون پری‌ آنال

در بیماران مبتلا به بیماری کرون با درگیری مقعدی، درمان معمولاً ترکیبی است:

• آنتی‌ بیوتیک‌ ها
• داروهای سرکوب‌ کننده سیستم ایمنی مانند آزاتیوپرین
• در موارد پیچیده، جراحی

این نوع التهاب مقعد معمولاً مزمن بوده و نیاز به پیگیری طولانی‌ مدت دارد.

درمان سرطان مقعد

سرطان مقعد از علل نادر اما جدی التهاب و توده در ناحیه مقعد است.

انتخاب روش درمان به عوامل زیر بستگی دارد:

• نوع تومور
• میزان گسترش بیماری
• سن بیمار
• وضعیت عمومی سلامت

درمان معمولاً ترکیبی از موارد زیر است:

• شیمی‌ درمانی
• پرتودرمانی
• جراحی

تشخیص زودهنگام نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.

علت التهاب مقعد

علت ورم مقعد چیست؟ تورم یا التهاب مقعد یکی از علائمی است که معمولاً با عباراتی مثل برجستگی کنار مقعد، سوزش و خارش مقعد، توده در ناحیه مقعد یا ورم دهانه مقعد جستجو می‌ شود. در اغلب موارد، این مشکل به یکی از دلایل زیر مربوط است:

علت‌ های شایع ورم و التهاب مقعد عبارتند از:

• ورم مقعد یا التهاب اطراف مقعد معمولاً نشانه یک مشکل زمینه‌ ای بوده و خودش به‌ تنهایی یک بیماری مستقل محسوب نمی‌ شود. افرادی که با عباراتی مثل توده کنار مقعد، برجستگی دهانه مقعد، سوزش و خارش مقعد یا ورم ناگهانی مقعد جستجو می‌ کنند، اغلب با یکی از علل زیر مواجه هستند.

• شایع‌ ترین علت، بواسیر (هموروئید) است. در این وضعیت، رگ‌ های خونی داخل یا اطراف مقعد متورم شده و ممکن است به‌ صورت برجستگی نرم یا دردناک دیده شوند. خونریزی هنگام پاک کردن، احساس فشار یا سنگینی در ناحیه مقعد از علائم رایج آن است. بواسیر داخلی گاهی بدون درد است، اما نوع خارجی می‌ تواند التهاب و درد قابل‌ توجهی ایجاد کند.
• عفونت‌ های مقعدی نیز از دلایل مهم التهاب هستند. عفونت‌ های باکتریایی، قارچی (مخمری) و حتی برخی بیماری‌ های مقاربتی می‌ توانند باعث درد، خارش، سوزش و تورم شوند. خاراندن ناحیه یا دفع مکرر مدفوع معمولاً علائم را تشدید کرده و التهاب را بیشتر می‌ کند.
• یکی دیگر از علل مهم، آبسه پری‌ آنال است؛ یک عفونت چرکی که به شکل توده‌ ای دردناک و پر از چرک در اطراف مقعد ظاهر می‌ شود. این مشکل معمولاً زمانی شروع به تشکیل میکند که یکی از غدد مقعدی مسدود و عفونی شود. درد ضربان‌ دار، تورم شدید و گاهی تب از نشانه‌ های هشداردهنده آن بوده و معمولاً نیاز به درمان پزشکی فوری دارد.
• گاهی آسیب یا تروما به ناحیه مقعد باعث تورم می‌ شود. دفع مدفوع بسیار سفت در یبوست شدید، زور زدن طولانی‌مدت یا اصطکاک ناشی از رابطه مقعدی می‌تواند به مخاط مقعد آسیب بزند و التهاب ایجاد کند.
• شقاق مقعدی نیز از دلایل رایج ورم دهانه مقعد است. این ترک یا پارگی کوچک در پوشش داخلی مقعد معمولاً به دلیل یبوست مزمن ایجاد می‌شود و با درد تیز هنگام دفع، سوزش بعد از اجابت مزاج و گاهی خونریزی روشن همراه است. در برخی موارد، کنار محل ترک یک برجستگی ملتهب کوچک دیده می‌ شود.
• در موارد پیچیده‌ تر، فیستول مقعدی ممکن است علت تورم باشد. فیستول معمولاً پس از آبسه ایجاد شده و به شکل یک مسیر غیرطبیعی بین داخل کانال مقعد و پوست اطراف آن شکل می‌ گیرد. ترشح مداوم، التهاب عمیق و تورم طولانی‌ مدت از نشانه‌ های آن است.

دارو برای درمان خانگی ورم یا التهاب مقعد

داروهای مورد استفاده برای درمان التهاب مقعد معمولاً شامل محصولات موضعی بدون نسخه (OTC) و در موارد شدیدتر، داروهای تجویزی هستند. انتخاب دارو به شدت التهاب، وجود بواسیر یا شقاق و میزان درد بستگی دارد.

در موارد خفیف مانند خارش و سوزش اطراف مقعد، معمولاً از کرم هیدروکورتیزون ۱٪ بدون نسخه استفاده شده که به کاهش التهاب و خارش کمک می‌ کند. برای محافظت از پوست تحریک‌ شده نیز پمادهایی حاوی زینک اکساید یا وازلین توصیه می‌ شوند تا از تماس مستقیم پوست با رطوبت و مواد محرک جلوگیری شود.

اگر التهاب شدیدتر باشد یا بیمار دچار بواسیر ملتهب یا شقاق مقعدی دردناک باشد، پزشک ممکن است کرم‌ های ترکیبی تجویز کند. این محصولات معمولاً حاوی کورتون (استروئید) به همراه یک ماده بی‌ حس‌ کننده موضعی هستند و همزمان تورم و درد را کاهش می‌ دهند. نمونه‌ هایی از این داروها شامل Proctosedyl و Anusol-HC هستند که در درمان هموروئید و التهاب مقعد کاربرد دارند.

داروهای رایج برای التهاب و ورم مقعد عبارتند از:

• کرم‌ ها و پمادهای استروئیدی: هیدروکورتیزون (به‌ صورت ۱٪ بدون نسخه یا با دوز بالاتر تجویزی) برای کاهش ورم، قرمزی و خارش استفاده می‌ شود.
• کرم‌ های ترکیبی ضدالتهاب و بی‌ حس‌ کننده: محصولاتی که حاوی هیدروکورتیزون به همراه لیدوکائین یا بنزوکائین هستند، هم التهاب را کنترل کرده و هم درد را کاهش می‌ دهند.
• کرم‌ های محافظتی (Barrier Creams): زینک اکساید مانند Desitin یا Balmex و همچنین وازلین مانند Vaseline با ایجاد یک لایه محافظ، از تحریک بیشتر پوست جلوگیری می‌ کنند.
• نرم کننده‌ های مدفوع: در افرادی که دچار یبوست هستند، داروهایی مانند دوکوزات سدیم به نرم شدن مدفوع کمک کرده و فشار هنگام دفع را کاهش می‌ دهند؛ در نتیجه از تشدید التهاب و آسیب بیشتر جلوگیری می‌ شود.

در مجموع، استفاده هدفمند از این داروها می‌ تواند بخش مهمی از درمان دارویی التهاب مقعد، بواسیر و شقاق باشد. با این حال، در صورت تداوم علائم، خونریزی مکرر یا درد شدید، ارزیابی تخصصی ضروری است تا علت اصلی به‌ درستی تشخیص داده شود و درمان موثرتری انتخاب گردد.