banner

انواع آندوسکوپی و نحوه انجام آن برای درمان بیماری

انواع آندوسکوپی و نحوه انجام آن برای درمان بیماری

آندوسکوپی روشی است که در آن پزشک از ابزارهای تخصصی برای مشاهده و عملکرد اندام های داخلی و عروق بدن استفاده می کند. این روش به جراحان این امکان را می دهد تا بدون ایجاد برش های بزرگ، مشکلات موجود در بدن را ببینند و درمان کنند.

جراح آندوسکوپ را از طریق یک برش کوچک یا یک دهانه در بدن مانند دهان وارد می کند. آندوسکوپ یک لوله انعطاف پذیر متصل به یک دوربین است که به پزشک در مشاهده اعضای بدن کمک می کند. پزشک می تواند از آندوسکوپ، فورسپس و قیچی برای عمل یا برداشتن بافت برای بیوپسی استفاده کند.

چه زمانی پزشک آزمایش آندوسکوپی را تجویز می‌کند؟

آندوسکوپی به پزشک این امکان می دهد تا بدون نیاز به برشی بزرگ، اندام بیمار را معاینه کند. این تجهیز متصل به دوربین و مانیتور است تا پزشک بتواند به راحتی موضع مورد نظر را بررسی نماید.

بهتر است قبل از شروع این روش تشخیصی پزشک را در جریان هرگونه علائم غیر طبیعی خود بگذارید. ممکن است در حین آندوسکوپی نمونه ای از بافت دریافت شود، این نمونه به منظور بررسی های بیشتر زیر میکروسکوپ دریافت می شود.

همچنین آندوسکوپی در طی عمل جراحی مانند ترمیم زخم معده یا از بین بردن سنگ کیسه صفرا یا تومورها به منظور مشاهده اندام های داخلی کاربرد دارد. اگر علائم هر یک از شرایط زیر را دارید، ممکن است پزشک آندوسکوپی را توصیه نماید.

  • بیماری های التهابی روده (IBD) ، مانند کولیت اولسراتیو (UC) و بیماری کرون
  • زخم معده
  • یبوست مزمن
  • پانکراس
  • سنگهای صفراوی
  • خونریزی غیر قابل توجیه در دستگاه گوارش
  • تومورها
  • عفونت
  • انسداد مری
  • بیماری ریفلاکس معده به دستگاه گوارش (GERD)
  • خونریزی غیر معمول واژن
  • خون در ادرار
  • سایر مشکلات دستگاه گوارش

پزشک علائم را بررسی می کند و معاینه جسمی را انجام می دهد و احتمالاً قبل از انجام آندوسکوپی، آزمایش خون را توصیه می کند. این آزمایشات به پزشک در درک دقیق تری علت این علائم کمک می کند. این آزمایشات همچنین ممکن است به آنها کمک کند تا تشخیص دهند که آیا مشکلات بدون آندوسکوپی یا جراحی قابل درمان هستند یا خیر.

آمادگی قبلی برای انجام آندوسکوپی

پزشک قبل از انجام آندوسکوپی بسته به نوع آندوسکوپی دستورالعمل هایی را توصیه می کند. اگر قرار است آندوسکوپی ها از معده انجام شود، لازمه آن خالی بودن معده است به همین منظور باید حداقل ۱۲ ساعت قبل از این عمل از خوردن غذاهای جامد بپرهیزید. اما مصرف مایعات شفاف مانند آب یا آبمیوه تا دو ساعت قبل از عمل مجاز است.

اگر آندوسکوپی از سیستم گوارشی تحتانی انجام شود، با نام های کولونسکوپی و سیگموئیدوسکوپی شناخته می شود که به ترتیب می توانند کولون و سیگموئید را مورد بررسی قرار دهند. در این موارد لازم است روده خالی باشد و معمولاً مصرف ملین به منظور پاک کردن دستگاه گوارش تجویز می شود.

پزشک قبل از آندوسکوپی معاینه جسمی انجام می دهد و تاریخچه پزشکی بیمار را بررسی می نماید. حتماً در مورد داروهای مصرفی خود از جمله داروهای بدون نسخه و مکمل های غذایی به پزشک خود بگویید. همچنین در مورد هرگونه آلرژی به پزشک خود هشدار دهید. زیرا در صورت بروز خونریزی، به ویژه داروهای ضد انعقادی یا ضد پلاکت ممکن است لازم باشد برخی از داروهای خاص را متوقف کنید. همچنین بهتر است برای انجام آندوسکوپی یک همراه داشته باشید زیرا ممکن است به بیمار داروی بیهوشی تزریق شود.

انواع آزمایش های آندوسکوپی

انواع آندوسکوپی

آندوسکوپی ها بر اساس موضعی از بدن که مورد بررسی قرار می دهند، در دسته بندی های مختلفی قرار می گیرند. انواع آندوسکوپی ها به این شرح است:

  • آرتروسکوپی : بررسی مفاصل از طریق یک برش کوچک در نزدیکی مفصل توسط جراح ارتوپدی
  • برونکوسکوپی : بررسی ریه ها، بینی و یا دهان
  • کولونوسکوپی : بررسی روده بزرگ از طریق مقعد
  • سیستوسکوپی : بررسی مثانه از طریق مجاری ادراری
  • هیستروسکوپی : مشاهده داخل رحم یا واژن توسط متخصص زنان و زایمان
  • لاپاروسکوپی : مشاهده شکم یا لگن از طریق یک برش کوچک در نزدیکی موضع مورد نظر
  • لارنگوسکوپی : بررسی حنجره از طریق دهان یا گوش و بینی ، توسط پزشک گوش، حلق و بینی
  • سیگموئیدوسکوپی : بررسی راست روده و قسمت تحتانی روده بزرگ که به عنوان روده بزرگ سیگموئید شناخته می شود.
  • پلوروسکوپی : بررسی بین ریه ها و دیواره سینه از طریق برش کوچک در قفسه سینه
  • آندوسکوپی : بررسی دستگاه گوارش فوقانی، یا همان مری و معده و دستگاه روده فوقانی (روده کوچک) از طریق دهان

آخرین تکنیک آندوسکوپی

مانند اکثر فناوری ها، آندوسکوپی هم به طور مداوم پیشرفت می کند. نسل های جدید آندوسکوپ ها از تصویربرداری با کیفیت بالا برای ایجاد تصاویر با جزئیات باورنکردنی استفاده می کنند. تکنیک های نوآورانه همچنین آندوسکوپی را با فناوری تصویربرداری یا اقدامات جراحی ترکیب می کنند. چند نمونه از آخرین فناوری های آندوسکوپی به این شرح است:.

  • آندوسکوپی کپسول : این روش انقلابی موسوم به آندوسکوپی کپسول یک کپسول کوچک همراه با یک دوربین ریز داخل آن است که توسط بیمار خورده می شود. کپسول بدون ایجاد هیچ گونه ناراحتی از دستگاه گوارش عبور کرده و می تواند هزاران تصویر از روده دریافت نماید.
  • کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی (ERCP : ( ERCP، اشعه X را با آندوسكوپي دستگاه گوارش فوقاني براي تشخيص يا درمان مشكلات مجاري صفرا و لوزالمعده ترکیب مي كند.
  • کروماندوسکوپی : تکنیکی است که در طی روش آندوسکوپی با استفاده از رنگ مخصوصی وجود هرگونه عارضه غیر طبیعی در روده را تایید می کند.
  • سونوگرافی آندوسکوپی (EUS : (EUS به پزشکان این امکان را می دهد تا اندام ها و سایر ساختارهایی را که معمولاً در طی آندوسکوپی قابل مشاهده نیستند، ببینند. سپس می توان یک سوزن نازک را در اندام یا ساختار آن وارد کرد تا مقداری از بافت را برای مشاهده در زیر میکروسکوپ بازیابی نمود. به این روش آسپیراسیون سوزن ریز گفته می شود.
  • برداشتن مخاط آندوسکوپی (EMR) : روشی است که به پزشکان در از بین بردن بافت سرطانی در دستگاه گوارش کمک می کند. در EMR ، یک سوزن از طریق آندوسکوپ عبور می کند تا مایعی را در زیر بافت غیر طبیعی تزریق کند. این به جداسازی بافت سرطانی از لایه های دیگر کمک می کند تا راحت تر از بین برود.
  • تصویربرداری باند باریک (NBI : ( NBI از فیلتر ویژه ای برای ایجاد تضاد بیشتر بین عروق و مخاط استفاده می کند. مخاط ، پوشش داخلی دستگاه گوارش است.

خطرات احتمالی انجام آندوسکوپی

آندوسکوپی نسبت به جراحی باز خطر بسیار کمتری از نظر خونریزی و عفونت دارد. با این وجود ، آندوسکوپی یک روش پزشکی است، بنابراین خطر خونریزی، عفونت و سایر عوارض نادر همچنان باقی است. برخی از خطرات انجام آندوسکوپی به این شرح است:

  • درد قفسه سینه
  • آسیب به اندام ها، از جمله سوراخ شدن آنها
  • تب
  • درد مداوم در ناحیه آندوسکوپی
  • قرمزی و تورم در محل برش

خطرات مربوط به هر نوع آندوسکوپی به محل عمل و شرایط بیمار بستگی دارد. به عنوان مثال، مدفوع تیره رنگ، استفراغ و مشکل در بلع بعد از کولونوسکوپی می تواند نشانگر این باشد که اشتباهی رخ داده است. هیستروسکوپی خطر سوراخ شدن رحم، خونریزی رحم یا ترومای گردن رحم را به همراه دارد. اگر آندوسکوپی کپسول انجام دهید، این خطر وجود دارد که کپسول در جایی در دستگاه گوارش گیر کند. این خطر برای افرادی که دارای بیماری هایی هستند که باعث باریک شدن دستگاه گوارش می شود، بیشتر است. به طور مثال بیماران مبتلا به تومور روده، در این حالت ممکن است برای خارج کردن کپسول به جراحی نیاز باشد.

کارهای لازم بعد از آندوسکوپی

بیشتر آندوسکوپی ها روشهای سرپایی هستند. پزشک زخم های برش را با بخیه بسته و بلافاصله پس از عمل آنها را باند پیچی می کند و دستورالعمل های مربوط به مراقبت از این زخم را به بیمار یادآوری خواهد نمود.

پس از آن، به احتمال زیاد باید یک تا دو ساعت در بیمارستان منتظر باشید تا اثرات آرام بخش ها از بین برود. برخی از انواع آندوسکوپی ممکن است کمی ناراحت کننده باشد. به عنوان مثال، پس از آندوسکوپی GI فوقانی، ممکن است گلو درد داشته باشید و برای دو روز نیاز به خوردن غذاهای نرم دارید. شما ممکن است بعد از سیستوسکوپی دچار خون در ادرار شوید که نیازی به نگرانی ندارد. اما در صورت تداوم باید با پزشک خود تماس بگیرید.

اگر پزشک مشکوک به رشد سرطانی باشد، در طی آندوسکوپی بیوپسی انجام می دهد. نتایج بیوپسی چند روز بعد مشخص خواهد شد.