کیست مویی چیست؟ علت + راه‌ های پیشگیری از سینوس پیلونیدال

کیست مویی

احتمالاً کلمه‌ی سینوس را همراه با بینی شنیده‌اید اما سینوس به معنی کانال یا حفره می‌تواند در هر جایی از بدن وجود داشته باشد. بیماری کیست مویی یا سینوس پیلونیدال (PNS) به شکل سوراخ کوچک، تونل یا گودال است که در شکاف بالای خط باسن و پایین استخوان دنبالچه قرار دارد.

این عارضه جزو شایع ترین بیماری های پوستی در ناحیه کمر (دنبالچه) بوده و سالانه تعداد زیادی از بیماران برای درمان آن اقدام می کنند. زیرا پماد و دارو عموما روی این توده چرکی تاثیر مثبتی نمی گذارد. با ما در این مطلب همراه باشید تا با بیماری کیست مویی، علائم، علتهای پدید آورنده آن، نحوه تشخیص و درمان این بیماری آشنا شوید.

بیماری کیست مویی چیست؟

بیماری کیست مویی یا سینوس پیلونیدال یک مشکل مزمن پوستی حاوی مو است که با یک یا چند دهانه‌ی کوچک به سطح پوست باز می‌شود و می‌تواند درد شدیدی ایجاد کند. سینوس پیلونیدال یک بیماری خوش خیم است و در ابتدا هیچ ارتباطی با سرطان ندارد. این سینوس اغلب موارد می‌تواند آلوده و عفونی شود. در واقع این سینوس یک کانون عفونت برای بافت‌های اطراف محسوب می‌شود.

در صورت عفونت ممکن است چرک و ترشحات خونی با بوی نامناسب از آن تراوش کند. سوراخ سینوس پیلونیدال آلوده به شکل کیست یا آبسه پیلونیدال ظاهر می‌شود. به ندرت ممکن است یک سینوس پیلونیدال در سایر قسمت‌های بدن ایجاد شود ولی در زیر بغل و عانه نیز رویت شده است.

علائم کیست مویی

کیست مویی یا سینوس پیلونیدال در ابتدا هیچ علامت یا نشانه‌ ی قابل توجهی جز یک گودی کوچک در سطح پوست ندارد. علائم کیست مویی تازه از زمانی شروع به ظاهر شدن می‌کند که پوست تحریک شده عفونی و آلوده شود. سینوس مویی پس از آلودگی به سرعت به یک کیست (یک کیسه بسته پر از مایع) و یا یک آبسه (بافت متورم و ملتهب که در آن چرک جمع شده است) تبدیل می‌شود. نشانه‌ های عفونت کیست مویی یا سینوس پیلونیدال عبارتند از:

  • درد شدید در هنگام نشستن یا ایستادن
  • تورم و گرمی کیست
  • قرمزی و ایجاد زخم در پوست اطراف آن
  • خروج ترشحات خونی و چرکی با بوی بد از محل آبسه
  • موی بیرون زده از ضایعه
  • ایجاد سوراخ‌هایی در پوست
  • تب خفیف و نادر
  • رطوبت غیرمنتظره در پایین کمر

از طرفی احتمال پی بردن به سینوس پیلونیدال در ابتدای ماجرا یعنی زمانی‌که هنوز هیچ علائمی بروز نکرده نیز وجود دارد. در این مواقع فرد فقط با احساس یک توده‌ی بدون درد در ناحیه‌ی نشمین‌گاه خود متوجه وجود آن می‌شود. علائم می‌توانند با یک شروع حاد و درد و تورم بیش از حد یا به صورت مزمن با شدت درد کم‌تر ولی مداوم بروز کند.
درد و التهاب ناشی از کیست و آبسه ایجاد شده می‌تواند آن‌قدر شدید شود که فرد را از فعالیت روزمره باز بدارد و حتی خواب و نشستن و برخاستن فرد را دچار مشکل و اختلال کند. در صورت احساس علائم بیماری باید سریع برای پیگیری و درمان کیست مویی یا سینوس پیلونیدال به پزشک مراجعه شود، زیرا عفونت ناشی از کیست مویی یا سینوس پیلونیدال می‌تواند با بی‌توجهی به سرعت شدیدتر و دردناک‌تر شود.
پزشک با مشاهده‌ی علائم و نشانه‌ ها و معاینه‌‌ی ظاهری کیست ایجاد شده و محل قرارگیری آن به راحتی به وجود کیست مویی یا سینوس پیلونیدال پی می‌برد و آن را تشخیص می‌دهد.

چه کسانی در معرض ابتلا به این بیماری هستند؟

کیست مویی بیشتر در مردان و افراد جوان رویت می‌شود. همچنین در افرادی که عادت به نشستن زیاد دارند، مانند رانندگان تاکسی یا کارمندان اداره ها شایع تر است. همچنین در کودکان نادر است و در مردان با شرایط یکسان چهار برابر بیشتر از زنان رخ می‌دهد.
این بیماری برای اولین بار در سال ۱۸۸۰ میلادی تشخیص داده شد و به دلیل فاصله کوتاه آن از مقعد و شبیه لانه‌ای از مو بودن سینوس پیلونیدال نام گرفت. در طول جنگ جهانی دوم به دلیل وضعیت همیشه نشسته در رانندگان جیپ، این بیماری با نام دیگر «بیماری رانندگان جیپ» شناخته شد.
سینوس مویی کمر آن‌قدر واضح است که نیاز به روش تشخیصی خاصی ندارد و پزشک با مشاهده به راحتی به وجود آن پی می‌برد.

برای درمان سینوس پیلونیدال حتماً نباید منتظر نشانه‌ها و علائم کیست مویی آزاردهنده شد، به منظور جلوگیری از پیشرفت سینوس پیلونیدال بهتر است اقدامات درمانی آن را سریع‌تر شروع کرد. هرچند محل و موقعیت و همچنین ظاهر این بیماری منجر به خجالت و شرمساری در افراد مبتلا می‌شود ولی باید به این اتفاق همانند یک جوش یا خال نگاه کرد و خود را به خاطر وجود آن سرزنش نکرد.

کیست مویی

علت کیست مویی یا سینوس پیلونیدال

اگرچه هنوز علت دقیق بیماری کیست مویی یا سینوس پیلونیدال شناخته شده نیست، اما حدس و گمان‌ها نشان از این مدعا دارد که علت آن اکتسابی و ترکیبی از تغییرات هورمونی پس از بلوغ، رشد مو و اصطکاک ناشی از لباس طی نشستن طولانی‌مدت است.

علت کیست مویی


هورمونهای جنسی برای اولین بار در سن بلوغ تولید می شوند که با تحت تأثیر قرار دادن غدد سباسه ممکن است آغازگر بیماری پیلونیدال باشند. از طرفی فعالیت‌هایی که باعث اصطکاک می‌شوند، موهای در حال رشد در منطقه را مجبور به پسرفت در زیر پوست می‌کنند. بدن به صورت ذاتی موهای زیر پوستی را به عنوان یک جسم خارجی تلقی می‌کند و یک پاسخ ایمنی نسبت به آن راه می‌اندازد. این پاسخ ایمنی می‌تواند به شکل کیست در اطراف موها بروز کند. پوست تحریک شده متورم، قرمز و دردناک خواهد شد.
احتمال ابتلا به بیماری سینوس پیلونیدال در صورت داشتن برخی شرایط افزایش پیدا می‌کند که شامل:

  • شغل کم تحرک: کارهای کم تحرک و نشسته مانند کارمندی و رانندگی باعث اصطکاک پوستی بیشتر در ناحیه‌ی پشت و نشیمن‌گاه در خواهند شد.
  • اضافه وزن یا چاقی: چاقی ازیک طرف منجر به کم تحرکی فرد و از طرفی دیگر باعث تعریق همیشگی گودی باسن می‌شود و از این طریق بر احتمال کیست مویی می‌افزاید.
  • سابقه‌ی خانوادگی: رویت شده این بیماری در سایر اعضای خانواده در بیش از یک سوم موارد وجود دارد.
  • وجود سوراخ مادرزادی انتهای دنبالچه‌ای: این سوراخ شرایط را برای گیر افتادن مو مساعد می‌کند.
  • پر مویی یا داشتن موهای مجعد و درشت: تراکم بالای موهای در یک ناحیه احتمال گیر افتادن‌شان در پوست زیاد می‌کند.
  • ضربه به ناحیه پایین کمری: مثلا ضربه به ناحیه‌ی نشیمن‌گاه طی سقوط و آسیبی که طی ضربه در بافت‌ها ایجاد شده است.
  • سن: سینوس پیلونیدال می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما در بزرگسالان جوان بین سنین ۱۵ تا ۴۰ سال شایع‌تر است.
  • جنس مذکر: به دلیل داشتن مقدار بیشتری مو نسبت به زنان با احتمال بیشتری در معرض خطر این کیست مویی هستند.
  • پوشیدن لباس‌تنگ: لباس‌های تنگ و چسبان میزان اصطکاک را بیشتر و فرد را مستعد سینوس پیلونیدال می‌کند.
  • بهداشت فردی ضعیف: عدم رعایت بهداشت به خصوص در ناحیه‌ی مقعد و اطراف آن منجر به آلودگی پوستی و قرار گرفتن در معرض عفونت کیست مویی خواهد شد.
    علت آغاز فرآیند ایجاد کیست مویی هر چیزی که باشد، این کیست در نتیجه‌ی گیر افتادن مو زیر پوست و سپس التهاب و تحریک بافتی ناحیه ایجاد می‌شود که در صورت آلودگی می‌تواند چرک کند و باعث رنجش فرد شود.

چه زمانی به دکتر کیست مویی مراجعه کنیم؟

بروز کیست مویی همواره با علائم ذکر شده از جمله درد، خروج عفونت، تورم توده، خروج مو از ناحیه متئرم شده و … همراه است. بهتر است در زمان مشاهده اولین علائم این عارضه به دکتر کیست مویی مراجعه نموده و اقدام به خود درمانی و روشهایی که سبب اتلاف وقت و پیشرفت بیماری می شوند خود داری نمایید.

تشخیص و نحوه معاینه‌ی کیست مو

معمولاً افراد تا زمانی که درد ناشی از بیماری مشکلاتی را برای‌شان ایجاد نکند به سراغ پزشک و درمان آن نمی‌روند. پس طبیعی است وقتی فرد یک توده‌ی مویی بدون درد را در پشت و پایین کمر خود احساس کند، بی‌تفاوت از کنار آن بگذرد. مگر این‌که فرد خیلی حساس بوده و به سلامتی خود بسیار اهمیت دهد و در مراحل ابتدایی تشکیل سینوس پیلونیدال به پزشک مراجعه کند.

اغلب مردم به دلیل ناآگاهی و عدم شناخت انواع بیماری‌ها از کنار نشانه‌ های آن به سادگی می‌گذرند و آن‌ها را نادیده می‌گیرند، غافل از اینکه اگر همان روز اول که متوجه این ضایعه شدن به پزشک مراجعه می‌کردند، می‌توانستند با روش‌های ساده‌تر و درد و رنج کمتری این بیماری را پشت سر بگذارند.

در نهایت فرد با بروز اولین نشانه‌ های درد و التهاب و اختلال در روند فعالیت روزانه به یک پزشک عمومی مراجعه می‌کند. پزشک عمومی با شک به کیست مویی، فرد را برای بررسی بیشتر به پزشک جراح عمومی ارجاع می‌دهد. فرد باید قبل از مراجعه خود را آماده‌ی پاسخ دادن به برخی سوألات متداول در این زمینه کند. سوألاتی چون:
علائم و نشانه‌ها از کی و چگونه آغاز شد؟
آیا سابقه‌ی تجربه این مشکل را داشته‌اید؟
آیا نشانه‌ها با فعالیت خاصی تسکین می‌یابد؟
معمولاً چه چیزی درد و علائم دیگر را بدتر می‌کند؟
مکمل یا داروی خاصی مصرف می‌کنید؟
آیا دچار تب هم شده‌اید؟
آیا درد ناشی از توده شما را از خواب بیدار می‌کند؟
شغل شما چیست؟ آیا شما در تمام طول روز مجبور به نشستن هستید؟
پاسخ دقیق و صحیح در کنار مشاهده‌ی ظاهری ضایعه به پزشک در تشخیص صحیح کمک خواهد کرد. کیست مویی ممکن است با کیست درموئید اشتباه گرفته شود که درایت و مهارت پزشک معالج می‌تواند احتمال این خطا را محدود کند. پس از تشخیص پزشک با توجه به مرحله و میزان پیشرفت بیماری درمان مورد نظر را که اغلب با جراحی همراه است پیشنهاد می‌کند.

بهترین شیوه درمان

درمان کیست مویی زمانی که به مرحله حاد برسد، تنها با تخلیه عفونت و سینوس مویی امکان پذیر خواهد بود. این امر به روش های مختلف عمل جراحی باز و بسته و لیزر کیست مویی که بی درد و عوارض ترین این روشهاست و همچنین از نتایج مطلوبی برخوردار است، انجام می شود.

راه‌ های پیشگیری از کیست مویی کمر

با توجه به این‌ که کیست مویی یک اختلال ساده دردسرآفرینی است که فقط به دلیل رعایت نکردن اصول بهداشتی و سبک نادرست زندگی با بروز درد فراوان و نداشتن درمانی جزء جراحی ایجاد می‌شود، معقولانه است تا با آموزش صحیح سطح آگاهی افراد را بالا برده و از بروز آن جلوگیری نمود. همیشه اقدامات پیشگیرانه از بیماری‌ها راحت‌تر و کم‌هزینه‌تر بوده و به نفع سلامتی افراد است.
معمولاً کیست مویی در مراحل اولیه بدن هیچ علائمی شروع به شکل‌گیری می‌کند و فرد تازه زمانی متوجه بروز آن می‌شود که کار از کار گذشته و مشکل وارد مرحله‌ی حاد خود شده است. البته در برخی مواقع نیز با علائم عمومی‌ای چون تب، درد مفاصل و عضلات و یا ناراحتی ظاهر می‌شود. این علائم معمولاً از باکتری آلوده‌کننده‌ی سطح پوست ناشی می‌شود. گاهی اوقات علائم تا بروز درد و قرمزی محل و تشکیل آبسه و حتی تخلیه خود به خودآن پیش می‌رود. مناسب‌ترین اقدامات پیشگیرانه کیست مویی شامل:

  • بهترین راه برای در امان ماندن از این شرایط و جلوگیری از عود کیست پیلونیدال از بین بردن عامل اصلی ایجاد کننده آن یعنی موهای ناحیه‌ی انتهایی کمر است. کوتاه نگه داشتن مداوم موهای زاید این ناحیه یا لیزر و از بین بردن دائمی آن‌ها بهترین اقدام پیشگیرانه ممکن است؛
  • یک راه پیشگیری مناسب دیگر استفاده از صابون‌های ضد باکتری و یا گلیسیرین برای پاک کردن این منطقه از هر گونه باکتری است. صابون باید به اندازه کافی و نه بیشتر استفاده شود تا منافذ پوست را مسدود نکند. مالیدن آرام صابون بر روی پوست ناحیه از عفونت منطقه جلوگیری می‌کند. البته باید دقت نمود که پس از اتمام شست‌وشو هیچ اثری از صابون بر روی منطقه باقی نماند و ناحیه کامل خشک شود. بنابراین استحمام روزانه می‌تواند بسیار مفید باشد؛
  • از طرفی دیگر باید تا جای ممکن از کم‌تحرکی و نشستن بر روی ناحیه‌ی ‌دنبالچه خودداری کرد، زیرا این کار می‌تواند موهای ناحیه را تحریک کند تا به سمت داخل پوست برگشته و باعث عفونت و ایجاد کیست مویی شوند. پوشیدن لباس‌های گشاد و راحت نیز می‌تواند در پیشگیری از کیست مویی مؤثر باشد؛
  • کاملاً آشکار است که چاقی و اضافه وزن باعث افزایش میزان تعریق این افراد به خصوص در چین‌های بدن می‌شود. تعریق ناحیه‌ی ایجاد کیست مویی فرد را مستعد بروز کیست پیلونیدال برای اولین بار یا عود آن خواهد کرد. بنابراین داشتن یک رژیم غذایی متعادل و در پیش گرفتن یک برنامه‌ی اساسی کاهش وزن همراه با ورزش و تحرک بدنی می‌تواند احتمال به وجود آمدن سینوس پیلونیدال را کاهش دهد.

در صورت بروز عفونت و تشکیل آبسه پیلونیدال نیز هنوز می‌توان با اقداماتی از پیشرفت و سخت شدن روند بهبودی آن با در پیش گرفتن اقدامات درمانی به موقع جلوگیری نمود. در صورتی که آبسه‌ی ایجاد شده به صورت خود به خود تخلیه نشد، بهتر است هر چه سریع‌تر به پزشک مراجعه نمود تا آن را تحت بی‌حسی موضعی و یک جراحی ساده تخلیه کند. در این موارد درمان آنتی‌بیوتیکی کمکی برای تسریع بهبودی لازم است.
در صورتی که کیست به تازگی ایجاد شده و هنوز عفونت نکرده باشد نیز می توان با کمک حمام آب گرم یا نشستن در وان یا لگن محتوی آب و نمک از درد و التهاب بیشتر آن پیشگیری کرد. درمان های طبیعی دیگر مانند زردچوبه نیز به سبب داشتن خواص ضد التهابی و روغن درخت چای به دلیل خاصیت ضد‌عفونی‌کنندگی می‌تواند در پیشگیری از پیشرفت و وخیم‌تر شدن مشکل مفید باشند.
با وجود تمام این اقدامات این اختلال در صورت بروز به درمان پزشکی از جمله جراحی نیاز دارد تا صد در صد بهبود یابد.

614 دیدگاه ها
Inline Feedbacks
View all comments
فاطمه

من یادمه که دوستم حدودا ۸سال پیش کیست مویی دنبالچه داشـ رفت جراحی کرد و خیلی اذینت شد. متاسفانه الان همسرم هم به این کیست مویی دچار شده اما نمیتونه جراحی کنه و اونهمه مدت تو خونه بخوابه باید چیکار کنیم راهی هست بشه بدون جراحی خوبش کرد؟

م. احمدی

کیست مویی میتونه باعث بشه عفونت کل بدن پخش بشه؟ من اوایل یه توده کوچیک از سینوس مویی بالاتر از باسنم بود اما الان حس میکنم خیلی بزرگتر شده

حمید

کیست مویی روی باسن در بیاد باد یا ورم میکنه؟

هادی

ممکنه کیست مویی بترکه و عفونت پخش بشه؟

سیما

کیست مویی زیر بغل هم درمیاد؟ من همین علائم رو دارم اما تو کمرم نیست زیر بغلمه و خیلی اذیت میکنه

لادن مستوفی

کیست مویی حتما باید تخلییه بشه؟ شنیدم میگن یه آمپول میزنن توش خوب میشه

آنا

۲سال پیش نمیدانستم حتی کیست مویی چیست اما متاسفانه ۳ماه پیش از درد زیاد بالای باسنم رفتم دکتر و گفتن کیست مویی حاد دارم و باید جراحی کنم منم نمیتونم جراحی انجام بدم راهی نیست که بدون جراحی خوب شم؟

امیر

سلام اقای دکتر چندوقته بالای مقعد من سوراخی ایجاد شده و چرک همراه با خون با بوی خیلی بد ازش خارج میشه اما هیچ دردی ندارم . من میدونم که کیست مویی هست اما خواستم بدونم وقتی در ایمرحله از بیماری هستم با دارو میشه درمانش کرد یا حتما باید جراحی بشه؟

رقیه

با عرض سلام و خسته نباشید.من هیچ نوع کیست یا عارضهای چرکی ندارم.فقط همان قسمت،پارگی کوچکی ایجاد میشه و درد میکنه.دو بارم تا الان اینجوری شده.یه بار چندین ماه گذشته بود که خود بخود خوب شد.لطفا راه درمان ،لطف میکنید بهم بگید

پریسا

آقای دکتر بنده ۱ماهه که همه علائم کیست مویی رو دارم اما میترسم برم دکتر بگن باید عمل جراحی کنی راه دارویی برای درمان کیست مویی نیست؟

تلفن : ۰۲۱۸۶۰۸۴۹۶۱ - ۰۹۱۹۸۷۷۰۲۸۴
تماس واتساپ اینستاگرام