banner
شهریور ۱۵, ۱۳۹۶

علایم بیماری سلیاک

علایم بیماری سلیاک

علایم و نشانه‌های بیماری سلیاک می‌تواند به شدت در کودکان و بزرگسالان متفاوت باشد. علایم بیماری سلیاک از خفیف تا شدید متغیر است و اغلب سیر رفت و آمدی دارد. موارد خفیف آن علایم قابل توجهی ایجاد نمی‌کند و این وضعیت تنها طی آزمایش‌های بالینی برای بررسی یک بیماری دیگر تشخیص داده می‌شود. بیش از ۲۰۰ نشانه‌ی بیماری سلیاک شناخته شده است که ممکن است در سیستم گوارش یا سایر قسمت‌های بدن بروز کند. برخی علایم مخصوص کودکان بوده و برخی فقط در بزرگسالان رخ می‌دهد. برخی از افراد مبتلا به بیماری سلیاک ممکن است علی‌رغم نداشتن علایم، تست خون سلیاک مثبت داشته و برخی دیگر با وجود داشتن علایم بیماری، تست خون منفی اما نتیجه‌ی مثبت نمونه‌ی روده ای داشته باشند. با این حال، همه افراد مبتلا به بیماری سلیاک در معرض خطر عوارض طولانی مدت هستند، حتی در مواردی که نشانه‌های آن‌ها را نشان نمی‌دهند. بنابراین حتی زمانی که علایم بیماری خفیف یا غیرقابل تشخیص باشد، درمان توصیه می‌شود زیرا احتمال رخداد عوارض وجود دارد. اسهال شایع‌ترین نشانه‌ی بیماری سلیاک است و در این وضعیت بدن قادر به جذب کامل مواد مغذی نیست، در نتیجه فرد تضغیف می‌شود. عدم جذب مواد مغذی باعث چرب شدن مدفوع و بوی بد آن می‌شود به صورتی که تمیز کردن سنگ توالت از مدفوع را مشکل می‌کند.
نشانه‌های رایج دیگر در بزرگسالان شامل خستگی و کمبود انرژی به علت سوء‌تغذیه (دریافت ناکافی مواد غذایی) و کاهش وزن ناگهانی، همچنین نفخ و گاز روده، ریفلاکس اسید و سوزش سر دل، درد شکمی، حالت تهوع، یبوست و استفراغ است. بیماری سلیاک چیزی جزء آلرژی غذایی نیست، بنابراین نشانه‌ها متفاوت خواهند بود. بیش از نیمی از بزرگسالان مبتلا به بیماری سلیاک علایم و نشانه‌هایی دارند که به سیستم گوارش مرتبط نیستند، از جمله:

  • کم خونی ناشی از کمبود آهن یا فقدان فولات؛
  • از دست دادن تراکم استخوان (پوکی استخوان) یا نرم شدن استخوان؛
  • درد استخوان یا مفصلی؛
  • مشکلات باروری؛
  • اختلالاتی مؤثر بر هماهنگی، تعادل و گفتار؛

علایم بیماری سلیاک

  • افسردگی یا اضطراب؛
  • آسیب به مینای دندان و زخم‌های دهانی؛
  • سردرد، تشنج و یا میگرن؛
  • تورم دست‌ها و پاها ناشی از ایجاد مایع (ادم)؛
  • آسیب عصبی (نوروپاتی محیطی) از جمله بی‌حسی و سوزن شدن دست و پاها؛
  • کاهش عملکرد طحال؛

در کودکان زیر دو سال علایم و نشانه‌های معمول بیماری سلیاک عبارتند از:

  • استفراغ؛
  • اسهال مزمن؛
  • شکم متورم شده؛
  • عدم پیشرفت رشد؛
  • کم اشتهایی؛
  • تحلیل عضلانی؛

سوء‌تغذیه در کودکان می‌تواند منجر به شکست رشد در حد انتظار هم از نظر قد و هم وزن شود. کودکان مبتلا به بیماری سلیاک ممکن است دچار بلوغ تأخیری شوند. کودکان بزرگ‌تر از دو سال نیز ممکن است این علایم را تجربه کنند که عبارت‌اند از:

  • اسهال؛
  • یبوست؛
  • کاهش وزن؛
  • تحریک‌پذیری؛
  • قد کوتاه؛
  • بلوغ تأخیری؛
  • علایم عصبی از جمله اختلال کمبود توجه / بیش فعالی (ADHD)، اختلالات یادگیری، سردرد؛
  • عدم هماهنگی عضلات و تشنج؛

درماتیت هرپتی‌فرم اگرچه نشانه‌ای از بیماری سلیاک نیست ولی یک بیماری پوستی خارش‌دار ناشی از عدم تحمل گلوتن روده با بثورات رایج در آرنج، زانو، سر و گردن است، این بیماری علایم گوارشی قابل توجه ایجاد نمی‌کند.

افراد با هر یک از شرایط زیر باید از نظر بیماری سلیاک نیز بررسی شوند:

  • ابتلا به پوکی استخوان یا استئوپنی (از دست دادن استخوان)؛
  • ناباروری غیرقابل توضیح یا سقط جنین؛
  • سابقه‌ی خانوادگی بیماری سلیاک؛
  • بیماری کبد؛
  • بیماری خود ایمنی مانند دیابت نوع یک، بیماری تیروئید؛

در صورت ابتلا به این علایم گوارشی و غیر گوارشی یا اسهال بیش از دو هفته باید به پزشک مراجعه شود. چنان‌چه کودک رنگ پریده، تحریک‌پذیر یا دچار اختلال رشدی شود، باید با پزشک اطفال مشورت گردد. قبل از انجام یک رژیم غذایی بدون گلوتن، حتماً باید با پزشک خود را مطلع نمود. اگر پیش از انجام آزمایش بیماری سلیاک میزان گلوتن مصرفی را متوقف کنید یا حتی آن را کاهش دهید، ممکن است نتایج آزمایش را تغییر دهد.
اکثر افراد مبتلا به بیماری سلیاک اصلاً از وجود این بیماری اطلاع ندارند. محققان تنها ۲۰ درصد از افراد مبتلا به این بیماری را به درستی تشخیص می‌دهند. آسیب به روده بسیار آهسته است و علایم آن‌قدر متفاوت هستند که می‌تواند سال‌ها قبل از تشخیص بیماری بروز کرده باشند. اگر چه علایم می‌تواند در بیماری سلیاک به طور قابل توجهی متفاوت باشد، اما هرکسی با این وضعیت در معرض خطر عوارض قرار می‌گیرد. بین علایم و آسیب روده ارتباطی وجود ندارد، حتی اگر فرد بدون علامت باش در صورتی که گلوتن مصرف کند، ممکن است دچار آسیب به روده‌ی کوچک شود. این به این معنی است که همه افراد مبتلا به بیماری سلیاک، صرف نظر از شدت علایم، باید به شدت یک رژیم غذایی بدون گلوتن را رعایت کنند.