banner
شهریور ۱۵, ۱۳۹۶

عوارض بیماری سلیاک

عوارض بیماری سلیاک

ابتلا به بیماری سلیاک با عوارضی همراه است که در برخی موارد حتی سلامت فرد را تهدید می‌کند. التهاب مزمن ناشی از بیماری سلیاک به طور عمده بر روی پوشش روده‌ی کوچک تأثیر می‌گذارد و می‌تواند در اعضای مختلف بدن مانند پوست، مفاصل، استخوان، کبد، پانکراس، غده تیروئید، سیستم عصبی و دستگاه تولید مثل اثر بگذارد. بیماری‌های احتمالی مربوط به هر عضو و سیستم بدنی عبارت‌اند از:

  • بیماری روماتیسمی: آرتریت روماتوئید (التهاب مفاصل و سایر اندام‌ها)، لوپوس، سارکوئیدوز؛
    بیماری خونی: کم خونی کمبود آهن یا B12، ۱۲ الی ۶۹ درصد، پورپورای ترومبوسيتوپنيک مزمن (پلاکت‌های پايين)؛
  • دستگاه گوارش: عدم تحمل لاکتوز، آنمی و عدم توانایی جذب B12، اختلال پانکراس (عدم توانایی هضم صحیح مواد غذایی)، کولیت (اسهال آبکی) ۴ درصد، سرطان‌های دستگاه گوارش؛
  • استخوان: پوکی استخوان زودرس (کم تراکمی معدنی استخوان) و شکستگی ناشی از کمبود ویتامین دی؛
  • کبد: هپاتیت اتوایمیون۲ درصد، سیروز کبدی ۳ درصد، سیروز اولیه صفراوی (مجاری صفراوی مسدود شده)، کلانژیت اسکلروزیس اولیه (زخم مجاری صفراوی)؛
  • سیستم عصبی:  مولتیپل اسکلروزیس، ن نوروپاتی محیطی ۱۰ الی ۱۲ درصد، صرع، افسردگی؛
  • پوست و دهان:  درماتیت (خارش پوستی خفیف و شدید) ۲۵درصد،  آلوپسی (ریزش مو)، نقص مینای دندان، زخم‌های دهان؛
  • سیستم تناسلی: ناباروری غیرقابل توصیف ۱۲ درصد، سقط جنین مکرر؛
  • غدد و هورمون‌ها: بیماری تیروئید خود ایمن ۲۶ درصد،  دیابت نوع یک ۱۰ الی ۱۸ درصد،  بیماری آدیسون، آمنوره (قطع دوره‌های قاعدگی)؛
  • سیستم لنفاوی: لنفوم؛

در ادامه به چگونگی ایجاد چندعارضه‌ی بارز ناشی از ابتلا به بیماری سلیاک می‌پردازیم.

  • سوء‌تغذیه: درمان بیماری سلیاک می‌تواند باعث سوء‌تغذیه و آسیب به روده‌ی کوچک شود، به صورتی که بدن توانایی جذب مواد مغذی کافی نداشته باشد. سوء‌تغذیه می‌تواند منجر به کم‌خونی، کمبود ویتامین B12 و کمبود فولات و کاهش وزن شود. سوء‌تغذیه همچنین در کودکان می‌تواند باعث رشد کند جسمی و قد کوتاه شود. سوء‌تغذیه شدید با تحلیل عضلانی، خستگی و سرگیجه همراه است. درمان سوء تغذیه شامل افزایش کالری موجود در رژیم غذایی و مصرف مکمل‌ها است.
  • کمبود کلسیم و ویتامین دی: کمبود کلسیم و ویتامین D ممکن است باعث از دست دادن ذخایر کلسیم بدن و کاهش تراکم استخوان (پوکی استخوان) در بزرگسالان و رشد ناکافی اسکلتی در کودکان شود. کمبود کلسیم و ویتامین دی همچنین می‌تواند به مسایل تولیدمثل، ناباروری و سقط جنین منجر گردد.
  • عدم تحمل لاکتوز: افراد مبتلا به بیماری سلیاک با احتمال بیشتری دچار عدم تحمل لاکتوز می‌شوند. در این اختلال بدن فرد آنزیم لازم برای تخمیر قند موجود در شیر (لاکتوز) و محصولات لبنی را ندارد. عدم تحمل لاکتوز باعث علایمی نظیر التهاب، اسهال و ناراحتی شکمی می‌شود. بر خلاف گلوتن در بیماری سلیاک، لاکتوز به بدن فرد آسیب نمی‌رساند. اما ممکن است برخی از علایم مربوط به روده، هنگام مصرف غذاهای حاوی لاکتوز به دلیل عدم توانایی هضم ایجاد شود. عدم تحمل لاکتوز می‌تواند به طور مؤثری بدون مصرف و نوشیدن محصولات لبنی که حاوی لاکتوز هستند، درمان شود. به منظور تأمین کلسیم بدن در این شرایط لازم است تا مکمل مصرف شود. پس از بهبود آسیب روده ممکن است فرد بتواند دوباره محصولات لبنی مصرف کند. با این حال، بعضی افراد به رغم مدیریت مؤفق بیماری سلیاک همچنان در معرض عدم تحمل لاکتوز هستند.
  • سرطان: برخی تحقیقات نشان می‌دهد که داشتن بیماری سلیاک می‌تواند خطر ابتلا به انواع خاصی از سرطان از جمله سرطان روده و لنفوم (سرطان سیستم لنفاوی که بخشی از سیستم ایمنی بدن است.) را افزایش دهد. همان تحقیقات نشان داد که بیماری سلیاک خطر ابتلا به سرطان ریه و سرطان پستان را پایین می‌آورد، گرچه دلایل این امر هنوز مشخص نیست. برآورد شده است که افراد مبتلا به بیماری سلیاک با احتمال دو برابری نسبت به جمعیت عمومی به سرطان روده مبتلا می‌شوند. بدون توجه به ابتلا یا عدم ابتلا به بیماری سلیاک لازم است تا افراد از علایم سرطان روده شامل خون در مدفوع، کاهش وزن نامعلوم، تغییر عادت طبیعی روده که بیش از چهار هفته طول می‌کشد، مطلع شوند.

بیماری سلیاک ضعیف در دوران بارداری نیز می‌تواند خطر ابتلا به عوارض ناشی از بارداری مانند تولد نوزاد با وزن کم هنگام تولد را افزایش دهد. در کودکان همچنین بیماری سلیاک می‌تواند منجر به نارسایی در رشد، بلوغ تأخیری، کاهش وزن، تحریک‌پذیری و نقص مینای دندان، کم‌خونی، آرتریت و صرع شود. تشخیص زودهنگام و درمان بیماری سلیاک می‌تواند تا حد زیادی خطر ابتلا به بسیاری از این مشکلات را کاهش دهد.