banner
شهریور ۱۵, ۱۳۹۶

عوامل خطر بیماری سلیاک

عوامل خطر بیماری سلیاک

بیماری سلیاک در افراد مختلفی از جمله مردان و زنان بروز می‌کند. هنوز مشخص نیست که چرا مردم به بیماری سلیاک مبتلا شده و آن را گسترش می‌دهند. همچنین معلوم  نیست که چرا بعضی از افراد علایم خفیف دارند، در حالی که برخی دیگر دچار علایم شدید بیماری می‌شوند. با این حال برخی عوامل باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری سلیاک می‌شود که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

  • سابقه‌ی خانوادگی: بیماری سلیاک اغلب در اعضای یک خانواده بیشتر دیده می‌شود. اعضای درجه یک فرد مبتلا به بیماری سلیاک مانند هر یک از والدین، خواهر یا برادر و فرزند با احتمال بیشتری نسبت به سایر افراد عادی در معرض ابتلا به این بیماری هستند. این خطر برای افرادی با سابقه خانوادگی بیماری تقریباً ۱۰ درصد است. اگر یکی از دوقلوهای یکسان دارای بیماری سلیاک باشد، حدود ۷۰ درصد احتمال دارد که دوقلوی دیگر نیز به بیماری سلیاک مبتلا شود. (اما ممکن است در یک زمان تشخیص داده نشوند)
  • ژنتیک: تحقیقات نشان می‌دهد که بیماری سلیاک به شدت با تعدادی از جهش‌های ژنتیکی (تغییرات غیرطبیعی در دستورالعمل‌هایی که فعالیت سلولی را کنترل می‌کنند) مرتبط است. ژن‌های HLA-DQ مسئول توسعه سیستم ایمنی هستند و ممکن است از طریق یک خانواده منتقل شوند. مهم‌ترین ژن‌های مرتبط با حساسیت به بیماری سلیاک HLA DQ2 و HLA DQ8 است. هر کدام از این ژن‌ها در اکثر افراد مبتلا به بیماری سلیاک وجود دارند. جهش در ژن  HLA-DQ  شایع است و در حدود یک سوم جمعیت رخ می‌دهد. حدود ۳۰ درصد از افراد یک جمعیت یک یا هر دو این ژن را حمل می‌کنند و فقط ۱ نفر از هر ۳۰ فرد دارای ژن دچار بیماری سلیاک خواهد شد. این آمارها نشان می‌دهد که عامل دیگری مانند عوامل محیطی باید در بروز بیماری سلیاک نقش داشته باشد.
  • فاکتورهای محیطی: عوامل محیطی در ایجاد بیماری سلیاک در دوران کودکی یا بعد از آن نقش مهمی دارند. در صورت سابقه ابتلا به عفونت سیستم گوارشی (مانند عفونت روتا ویروس) در دوران کودکی احتمال ابتلا به بیماری سلیاک افزایش می‌یابد. همچنین شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد معرفی گلوتن در رژیم غذایی کودک قبل از سه ماهگی ممکن است خطر ابتلا به بیماری سلیاک را افزایش دهد. بیشتر متخصصان توصیه می‌کنند اولین غذای حاوی گلوتن باید حداقل در سن شش ماهگی به کودک داده شود.

تعدادی از بیماری‌ها نیز می‌توانند خطر ابتلا به بیماری سلیاک را افزایش دهند، از جمله:

  • دیابت نوع یک؛
  • بیماری تیروئیدی خود ایمن؛
  • کولیت اولسراتیو ( بیماری گوارشی التهابی روده‌ی بزرگ )؛
  • اختلالات عصبی (که بر مغز و سیستم عصبی اثر می‌گذارد) مانند صرع؛
  • سندرم داون و سندرم ترنر؛
  • بیماری آدیسون؛
  • آرتریت روماتوئید؛

اما هنوز مشخص نیست که آیا این بیماری‌ها به طور مستقیم خطر ابتلا به بیماری سلیاک را افزایش می‌دهند یا این‌که یکی دیگر از علل اصلی ایجاد آن هستند.