banner
آذر ۲۰, ۱۳۹۵
علل هموروئید یا بواسیر در بارداری و پیشگیری از شدت عوارض بیماری

علل هموروئید یا بواسیر در بارداری و پیشگیری از شدت عوارض بیماری

بارداری و زایمان زنان را مستعد ابتلا یا تشدید بیماری هموروئید می‌کند. تغییرات هورمونی ناشی از حاملگی از یک سو و افزایش فشار داخل شکمی حاصل از تحمل وزن جنین از سوی دیگر شرایط را برای ابتلا به این بیماری آسان‌تر می‌کند. بیماری بواسیر در بارداری به خصوص سه ماهه‌ی سوم شایع است. آمارها نشان داده که ۲۵ الی ۳۵ درصد زنان برای اولین بار در دوران حاملگی این بیماری را تجربه می‌کنند. در صورت داشتن سابقه‌ی بواسیر احتمال عود یا تکرار آن در بارداری دور از ذهن نیست. تحمل درد و ناراحتی ناشی از بواسیر در بارداری به دلیل حساس شدن روحیه‌ی زنان و نگرانی‌های دیگری که برای جنین خود دارند، سخت‌تر از سایر دوره‌های زندگی است.

نشانه های بواسیر یا هموروئید در بارداری

نشانه‌های بواسیر در بارداری شامل:

  • ناراحتی در ناحیه مقعد: احساس ناخوشایندی که در ناحیه مقعد رخ می دهد و فرد برای اولین بار در طول عمر خود آن را تجربه می‌کند.
  • خون‌ریزی: خون‌ریزی به رنگ قرمز روشن از مقعد یک شاخص قطعی وجود هموروئید یا بواسیر در زنان باردار است که در طول اجابت مزاج یا بلافاصله پس از آن رخ می‌دهد. خون با محتویات روده مخلوط نیست و بر روی سطح آن به صورت جداگانه قرار دارد. حجم خون ممکن است از چند قطره کوچک تا مقدار زیاد متفاوت باشد. طولانی مدت بودن خونریزی مقعدی در زنان باردار ممکن است باعث کاهش هموگلوبین و ایجاد کم‌خونی در او شود.
  • درد: احساس درد از عوارض انواع خاصی از هموروئید است. ترک در مقعد یا التهاب طولانی مدت می‌تواند منجر به درد هر نوع بواسیری شود که در حین دفع مدفوع یا بعد از آن رخ می‌دهد.
  • خارش: خارش پوست ناحیه‌ی مقعد می‌تواند علامت التهاب کانال مقعد و کف لگن باشد که ممکن است منجر به التهاب و قرمزی پوست نیز شود. زنان با خاراندن ناحیه‌ی ملتهب با ناخن‌، خود را در معرض زخم و عفونت قرار می‌دهند.

بارداری نه‌تنها عروق داخلی کانال راست روده، بلکه مویرگ‌های پا و ناحیه‌ی تناسلی را نیز در معرض واریسی شدن قرار می‌دهد. زیرا رحم در حال رشد بر روی یک ورید بزرگ درون شکم ـ موجود در قسمت راست بدن به نام اجوف تحتانی که وظیفه‌ی بازگرداندن خون اندام‌های پایینی بدن را به قلب دارد ـ فشار می‌آورد. فشار رحم در سه ماهه‌ی آخر بارداری می‌تواند آن‌قدر شدید باشد که باعث ایجاد اختلال در عملکرد این ورید شده و خون در عروق اندام‌های پایینی جمع شود و با سرعت کمتری به قلب بازگردد. تجمع خون باعث کشیدگی دیواره‌های عروقی و کاهش توان پمپاژ در آن‌ها می‌شود. در نهایت عملکرد عروق ضعیف‌تر و حساس‌تری چون ناحیه‌ی کف لگن و مقعد زودتر از سایر نقاط مختل می‌شود.
تغییرات هورمونی دوران بارداری که به منظور حمایت جنین در نه ماه بارداری به وجود می‌آید، بر سایر نقاط بدن مادر نیز تأثیر می‌گذرد که همیشه مطلوب نخواهد بود. تغییر هورمونی با دو ضربه از دو ناحیه‌ی متفاوت زمینه را برای بواسیر مساعد می‌کند.

  • کاهش سرعت حرکت روده‌‌ها و تشدید احتمال یبوست در فرد
  • شل شدن دیواره‌ی عروق و تورم آن به دنبال تجمع خون

در دوران بارداری به دلیل محدودیت مصرف دارو باید با تغییر رژیم غذایی و رعایت توصیه‌های پیشگیرانه از شدت عوارض بیماری کاست که شامل:

  • مصرف مایعات فراوان؛
  • مصرف مواد غذایی حاوی فیبر مانند میوه و سبزیجات؛
  • تنظیم زمان دفع مدفوع در شبانه‌روز و خودداری از به تأخیر انداختن آن؛
  • استفاده از توالت فرنگی؛
  • خودداری از زور زدن هنگام اجابت مزاج؛
  • کمپرس گرم یا سرد بر ناحیه‌ی ملتهب؛
  • پیاده‌روی منظم روزانه؛
  • ورزش کگل (مخصوص تقویت عضلات کف لگن)؛
  • استفاده از دستمال توالت نرم، بدون بو و سفید یک دست
  • نشستن در وان یا لگن تمیز حاوی آب گرم حداقل سه بار در روز هر بار به مدت ده دقیقه؛
  • تحرک و دوری از باقی ماندن در یک حالت نشسته یا ایستاده در مدت طولانی.

در صورت مؤثر نبودن تغییرات الگوی رفتاری می‌توان از داروهای موضعی یا داروهای مسکن و ضد التهاب با نظر پزشک استفاده کرد. هرچند اثر مضر بسیاری از داروها بر جنین شناخته نشده است اما با مصرف موضعی دارو در سطح کوچکی از پوست احتمال آسیب احتمالی کاهش می‌یابد. البته نگران نباشید پزشکان داروهای ایمن‌تر در بارداری را تجویز خواهند کرد. در صورت نیاز به جراحی معمولاً تا پس از زایمان فرد صبر می‌کنند زیرا احتمال بهبود نسبی هموروئید پس از اتمام بارداری وجود دارد.
اگرچه بواسیر به تنهایی برای جنین مشکلی ایجاد نخواهد کرد اما به منظور جلوگیری از کم‌خونی مادر نیاز به پیگیری فوری عارضه‌ی خونریزی بواسیر در بارداری هست.
هرچند زور زدن‌های بیش از حد در هنگام زایمان طبیعی می‌تواند باعث تشدید بیماری شود ولی انجام مداوم ورزش کگل می‌تواند به تقویت عضلات کف لگن و آمادگی آن‌ برای زایمان کمک کند. پس از زایمان، استفاده از وان و یا لگن حاوی مخلوط آب ولرم و بتادین در کاهش درد بواسیر یا هموروئید بی‌تأثیر نیست.

Save